l.MESRUTYET : 1876 tarihinde Osmanlı Devletinin ilk Anayasası Kanun-u Esasiye Kabul edilmistir. Bu ilk
Anayasada son söz padisahın oldugu için 2.Abdül Hamit 14 Subat 1878 yılında Osmanlı-Rus (93 harbi) savasını bahane
ederek ilk Osmanlı Ayanlar meclisini fesh etmistir. 1878-1908 arası dönem 2.Abdül Hamit’in istibdat (baskı) yönetimi
olarak bilinir. Birinci Mesrutiyet döneminde Osmanlıcılık benimsenmistir.
23 Temmuz 1908 ll.MESRUTYET : “ttihat ve Terakki Fırkasının baskısıyla ancak on yıl sürmüstür. 2.Mesrutiyetten
itibaren Osmanlı topraklarında Türkçülük akımları baslamıstır. Not: 1.Mesrutiyette Osmanlıcılık, 2.Mesrutiyette ise
Türkçülük akımı etkilidir.
2009–2010 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI, ……….. İLKÖĞRETİM OKULU 8.SINIF TC. İNKILÂP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK DERSİ I. DÖNEM II. YAZILI SORULARIDIR
Adı,Soyadı: Tarih:09/12/2009
Sınıfı : Süre:40’
Numarası :
Aldığı Not
Rakamla:
Yazıyla :
SORULAR
1-Aşağıdaki cümlelerdeki boşlukları tablodaki ipuçlarından uygun olanları kullanarak doldurunuz.(20 puan )
| Tekalif-i Milliye | Misak-ı Milli | TBMM | Milli Kongre | Hıyaneti Vataniye |
| Tevfik Paşa | Erzurum Kongresi | Musul | Ahmet Anzavur | Müdafa-i Hukuk |
| Salih Paşa | Yasama | Samsun | Pontus Rum | Yargı |
1)Son Osmanlı Mebuslar Meclisi’nin toplanmasının ardından…………………….. kararları alınmıştır.
2)Milli sınırlar içinde vatan bir bütündür bölünemez ifadesi ilk kez…………………….. de kullanılmıştır
3)İstiklal Mahkemeleri’nin kurulmasıyla TBMM, ………………………..yetkisini de kullanmaya başlamıştır
4)………………….İtilaf Devletleri’nin Mondros’tan sonra işgal ettikleri ilk yer olmuştur.
5)……………..Cemiyetler işgallere karşı Türk milletinin haklığını dünya kamuoyuna duyurmak amacıyla basın yayın yoluyla çalışmıştır.
6) TBMM’ye karış Biga, Manyas ve Susurluk bölgelerinde ………………………..İsyanı çıkmıştır.
7)Mustafa Kemal Mebuslar Meclisi’ne katılacak olan milletvekillerinden………………….. Grubu kurmalarını istemiştir.
8)TBMM, ayaklanmaların bastırılması için ……………………………………….Kanunu’nu çıkarmıştır.
9)Sevr Antlaşması’nın şartları …………………………………..Paşa tarafından imzalanmak istenmeyince Yunan ordusu yeni işgaller ve katliamlar yaptı.
10)İstanbul Hükümeti ve Temsil Heyeti arasında yapılan Amasya Görüşmelerine İstanbul Hükümeti’ni temsilen…………………………katıldı.
2-Aşağıdaki cümlelerden doğru olanlara D,yanlış olanlara Y yazınız.( 10 puan)
1)( ) Yunanlılar tarafından İzmir’in işgali Kuva-yi Milliye hareketinin doğmasına neden olmuştur.
2)( ) İstanbul Hükümeti, İtilaf Devletleri’nin işgallerine karşı sert tedbirler almıştır.
3)( ) Erzurum Kongresi gerek toplanış amacı gerekse de alınan kararlar bakımından ulusal nitelikli bir kongredir.
4)( ) Son Osmanlı Mebuslar Meclisi’nin açılması ve Misak – Milli kararlarının alınmasıyla ulusal kurtuluş mücadelesi hukuki bir nitelik kazanmıştır.
5)( )Misakı Milli’ye göre halk oylaması yapılacak yerler Kars, Ardahan, Batum, Arap vilayetleri ve Batı Trakya’dır.
3-Kurtuluş Savaşının başarıya ulaşması için verilen olayların kronolojik sırasını trenin gidiş yönünde vagonların üzerine yazınız. (5 Puan)
(1)Sivas Kongresi
(2)TBMM’nin Açılması
(3) Amasya Görüşmesi
(4)Erzurum Kongresi
(5)Amasya Genelgesi
Aşağıdaki çoktan seçmeli soruların doğru yanıtlarını işaretleyiniz.(Her soru 5 puandır.)
4-Aşağıdakilerden hangisi Kuva-yi Milliye birliklerinin özelliklerinden biri değildir.?
A) Bölgesel özellik gösterirler.
B) İhtiyaçlarını halktan karşılarlar.
C) Askeri disiplin içindedirler.
D) Düşmana karşı çete savaşları yapmışlardır.
5-Amasya Genelgesi’nde yer alan;’’Vatanın bütünlüğü. milletin bağımsızlığı tehlikededir’’ maddesi Kurtuluş Savaşı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisini ortaya koymuştur?
A) Kurtuluş Savaşı’nın kimlerle birlikte yürütüleceği C) Kurtuluş Savaşı’nın gerekçesini
B) Kurtuluş Savaşı’nın yöntemini D)Kurtuluş Savaşı’nın amacını
6-TBMM’nin iç isyanlara karşı:
- Hıyanet-i Vataniye Kanunu’nu çıkarması
- İstiklal Mahkemelerini kurması
- İsyancıların cezalandırılması
gibi uygulamaları aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?
A) Demokratikleşme sürecini başlattığının
B) Dış yardıma ihtiyacı olduğunun
C) Otoritesini güçlendirmeye çalıştığının
D) İnkılaplara zemin hazırladığının
7- Amasya Genelgesi ile Erzurum ve Sivas Kongrelerinde alınan kararlar incelendiğinde büyük benzerlikler görülür. Buna göre aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?
A) Alınan kararlar birbirlerini tamamlamaktadır.
B) Her kongrede bir önceki kararlar değiştirilmektedir.
C) İşgal kuvvetlerinin baskısından dolayı doğru kararlar alınamamaktadır.
D) Halkın istekleri karar almayı zorlaştırmaktadır
8- Sevr Barış Antlaşması’nın hukuki bakımdan geçersiz olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisi ile açıklanabilir?
A)Ankara’da milli bir hareketin başlaması
B)Damat Ferit Paşa tarafından onaylanması
C)İtilaf devletleri arasında görüş ayrılıklarının başlaması
D)Osmanlı Mebusan Meclisi tarafından onaylanmaması
9- Aşağıdakilerden hangisi Sivas Kongresinin demokratik bir yapıya sahip olduğunu gösterir?
A)Milli cemiyetleri birleştirmeleri
B)Manda ve himayenin reddedilmesi
C)Mustafa Kemal’i başkanlığa seçilmesi
D)Delegelerin seçimle belirlenmesi
10- Kurtuluş Savaşı’nın hazırlık döneminde Türk vatanının sınırları aşağıdakilerden hangisi ile belirlenmiştir?
A)Amasya Genelgesi
B) Mondros Ateşkes Antlaşması
C) Sivas Kongresi Kararları
D) Misak-ı Milli
11- Hangisi, Misak-ı Milli’nin yayınlanmasından sonra meydana gelen bir olay değildir?
A)Osmanlı Mebusan Meclisi’ dağıtılması
B)Sivas Kongresi
C)İstanbul’un işgali D)TBMM’nin açılışı
12- Osmanlı yönetiminin Mustafa Kemal Paşa’yı 9.Ordu Müfettişi olarak Anadolu’da görevlendirmesinin sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
A)İtilaf Devletleri’nin isteği
B) Direniş örgütlerinin birleştirilmek istenmesi
C) Samsun ve çevresindeki karışıklıkların önlenmesi
D) Damat Ferit Paşa Hükümeti’nin yetersiz olması
13- İtilâf Devletleri, Osmanlı Devleti’nin Almanya yanında I. Dünya Savaşı’na girmesini istemiyordu.
Aşağıdakilerden hangisi, bunun sebepleri arasında yer almaz?
A)Almanya karşısında güçlerinin azalacağını düşünmeleri
B)Osmanlı Devleti’nin ekonomik ve askerî yönden iyi durumda bulunmaması
C)Süveyş Kanalı’nın Osmanlıların eline geçme endişesi
D)Rusya’ya yardım sağlanmasının aksayacağı endişesi
14- İngiltere ve Fransa Birinci Dünya Savaşı sırasında yaptıkları gizli antlaşmalarda İzmir ve çevresinin İtalya’ya verilmesini kararlaştırmışlardı. Ancak savaştan sonra toplanan Paris Barış Konferansı’nda İzmir ve çevresinin, Yunanistan’a verilmesi için çalışmışlardır.
İngiltere ve Fransa’nın böyle bir tutum takınmalarının nedeni aşağıdakilerden hangisi olabilir?
A) Savaşı devam ettirmek istemeleri
B) İtalya’nın güçlenmesini çıkarlarına aykırı bulmaları
C) Yunanistan ile çatışmaktan kaçınmaları
D) Osmanlı Devleti’nin tepkisinden çekinmeleri
15- Atatürk’ün;”Hayat demek mücadele, çarpışma demektir. Hayatta başarı mutlaka mücadelede başarıya ulaşmakla mümkündür. Bu da manen ve madden kuvvete, kudrete dayanır bir niteliktir.”
Bu sözleri O’nun hangi özelliğini yansıtmaktadır?
A) Mantıklılığını
B) Yönetici kişiliğini
C) Demokratik kişiliğini
D) Gerçekçiliğini, ümitsizliğe yer vermediğini
16- Mustafa Kemal, sırasıyla Mahalle Mektebi,Şemsi Efendi İlkokulu, Selanik Mülkiye Rüştiyesi ve Selanik Askeri Rüştiyesi olmak üzere ilkokulu ve ortaokulu değişik okullarda okumuştur.
Bu durumun Mustafa Kemal ile ilgili aşağıdakilereden hangisine neden olduğu söylenebilir?
A) Aile içinde sorunlar yaşadığına
B) Farklı fikirler edinmesine zemin hazırladığına
C) Eğitim sürecinin zor geçtiğine
D) Ekonomik sorunlar yaşadığına
Başarılar Dilerim
Özcan DOĞAN
Sosyal Bilgiler Öğretmeni
Havza Genelgesi (28 Mayıs 1919)
Samsun İngiliz işgali altında olduğu için Havza’ya gelen Mustafa Kemal Paşa burada askeri ve sivil makamlara yayınlandığı genelgede;
* Anadolu’nun her köşesinde işgalleri kınayan (özellikle İzmir’in işgalini) protesto mitingleri yapılmalı, hükümete ve İtilaf Devletleri temsilcilerine protesto telgrafları çekilmelidir.
Not: Milli bilinci uyandırmak amaçlanmıştır.
* Gösteriler sırasında, azınlıklara ve İtilaf subaylarına zarar verilmemelidir.
Not: Mustafa Kemal Paşa bu madde ile itilaf Devletleri’ni
işgal bahanesi yaratılmamasını istemiştir.
* Milli Cemiyetlerin kurulmasına hız verilmelidir.
* Mondros hükümlerine uyulmamalı ve askerlerin terhis önlenmelidir.
maddelerine yer vermiştir.
Türk halkı bu genelgeden hemen sonra başta İstanbul olmak üzere birçok yerde protesto mitingleri yapmıştır.
İtilaf Devletleri, İstanbul Hükümetine baskı yaparak Mustafa Kemal’in İstanbul’a geri çağrılmasını
istemişlerdir.
Tarihteki Önemi
Havza Genelgesi Mustafa Kemal’in Samsun’a çıktıktan sonra işgallere karşı ilk resmi tepkisidir.
T.C. İNKILÂP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK DERSİ ÖRNEK SORULARI
(syf. 108/145 arası)
1.) ‘’En uygun coğrafi konumda ve üç tarafı denizlerle çevrili olan Türkiye, endüstrisi, ticareti ve sporu ile en ileri bir denizci ulus yetiştirmek yeteneğindedir. Bu yetenekten yararlanmasını bilmeliyiz. Denizciliği Türk’ün büyük ulusal ülküsü olarak düşünmeli ve onu az zamanda başarmalıyız.’
Türk’ün büyük önderi M.Kemal Atatürk yukarıdaki sözünü aşağıdaki hangi olay için söylemiş olabilir?
A.) Tevhid-i tedrisat kanunu B.) Kabotaj kanunu
C.) Hilafetin kaldırılması D.) Hıfzıssıhha enstitüsünün açılışı
2.) ‘’Benim naçiz vücudum bir gün elbet toprak olacaktır. Fakat Türkiye Cumhuriyeti ilelebet payidar kalacaktır.’’
Türk’ün büyük önderi M.Kemal Atatürk yukarıdaki sözünü aşağıdaki hangi olay için söylemiş olabilir?
A.) Şeyh Sait olayı B.) İzmir suikastı
C.) Kubilay olayı D.) Menemen olayı
3.) Temmuz 1926 tarihi aşağıdakilerden hangisinin tarihidir?
A.) Tevhid-i tedrisat kanunu B.) Kabotaj kanunu
C.) Hilafetin kaldırılması D.) Hıfzıssıhha enstitüsünün açılışı
4.) M.Kemal ‘başöğretmen’ unvanını hangi inkılâp hareketi ile almıştır?
A.) Harf inkılâbı B.) kılık kıyafet kanunu
C.) soyadı kanunu D.) takvim, saat ve ölçülerde değişiklik
5.) 1 Kasım 1928 tarihinin bizim için önemi nedir?
A.) Türk Milletinin kurtuluş savaşı son bulmuştur.
B.) Ulusumuzun denizcilik bayramıdır.
C.) Arap alfabesi bırakılıp Latin alfabesine geçiş yapılmıştır.
D.) M.Kemal’e suikast girişimi yapılmıştır.
6.) 15 Haziran 1926 tarihinde hangi olay yaşanmıştır?
A.) Türk Milletinin kurtuluş savaşı son bulmuştur.
B.) Ulusumuzun denizcilik bayramıdır.
C.) Arap alfabesi bırakılıp Latin alfabesine geçiş yapılmıştır.
D.) M.Kemal’e suikast girişimi yapılmıştır.
7.) Yeni harfleri öğretmek ve okuryazar oranını artırmak amacıyla hangi okul açılmıştır?
A.) İstanbul Üniversitesi B.) Hıfzıssıhha Enstitüsü
C.) Millet Mektepleri D.) Köy Enstitüleri
8.) Millet Mektepleri hangi tarihte açılmıştır?
A.) A.) 1 Ocak 1929 B.) 1 Kasım 1928 C.) 29 Ekim 1923 D.) 24 Kasım 1928
9.) ‘’ Bütün Türkiye adeta büyük bir okul haline gelmişti.’’ Charles sherill, bir elçiden Gazi M.Kemal, s. 206
Yukarıdaki söz aşağıda verilen hangi olaydan bahsediyor olabilir?
A.)kılık kıyafet kanunu B.) Harf inkılâbı
C.) soyadı kanunu D.) takvim, saat ve ölçülerde değişiklik
10.) Aşağıdakilerden hangisi harf inkılâbı doğrultusunda yapılmamıştır?
A.) Türk Dil Kurumunun açılması B.) Türk Tarih Kurumunun açılması
C.)Halk Evleri D.) Ankara hukuk mektebi
11.) a.).Türk Dil Kurumu b.) Türk Tarih Kurumu
c.) İstanbul Üniversitesi d.) Ankara Hukuk Mektebi
Yukarıda verilenlerin açılış tarihlerine göre kronolojik olarak sıralaması aşağıdakilerden hangisidir.
A.) a-b-c-d B.) d-b-a-c C.) b-c-a-d D.)d-c-b-b
12.) ‘’ Büyük devletler kuran atalarımız, büyük ve kapsamlı uygarlıklara da sahip olmuştur. Bunu aramak, nicelemek, Türklüğe ve dünyaya bildirmek bizler için borçtur.’’
M.Kemal’in yukarıdaki sözlerine bakacak olursak hangi yenilik hareketi aklımıza gelir?
A.).Türk Dil Kurumu B.) Türk Tarih Kurumu
C.) İstanbul Üniversitesi D.) Ankara Hukuk Mektebi
13.) Türk Tarih Kurumu ne zaman kurulmuştur?
A.) 15 Nisan 1931 B.) 20 Mayıs 1931
C.) 11 Temmuz1931 D.) 2 Temmuz 1932
14.) Türk Dil Kurumu ne zaman kurulmuştur?
A.) 15 Nisan 1931 B.) 20 Mayıs 1931
C.) 11 Temmuz1931 D.) 2 Temmuz 1932
15.) Türk dil kurumu ve Türk tarih kurumunun yanı sıra üniversitelerin tarih alanında bilimsel çalışmalar yapabilmesi için aşağıdaki kurumlardan hangisini kurdurmuştur?
A.) Arkeoloji müzesi B.) Ankara hukuk mektebi
C.) İstanbul dil tarih coğrafya fakültesi D.) Ankara dil tarih coğrafya fakültesi
16.) ‘’Tarih yazmak tarih yapmak kadar mühimdir, yazan yapana sadık kalmazsa değişmeyen hakikat insanlığı şaşırtacak bir mahiyet alır.’’
M.Kemal’in yukarıdaki sözünü yaptığı hangi yenilikle bağdaştırabiliriz?
A.).Türk Dil Kurumu B.) Türk Tarih Kurumu
C.) İstanbul Üniversitesi D.) Ankara Hukuk Mektebi
17.) Ankara dil tarih coğrafya fakültesi ne zaman kurulmuştur?
A.) 15 Nisan 1931 B.) 20 Mayıs 1931
C.) 27 Ağustos 1932 D.) 2 Temmuz 1932
18.) ‘’Türk dilinin sadeleştirilmesi, zenginleştirilmesi ve kamuoyuna bunların benimsetilmesi için her yayın aracından faydalanmalıyız. Her aydın, hangi konuda olursa olsun yazarken buna dikkat edebilmeli; konuşma dilimizi ise ahenkli güzel bir hale getirmeliyiz.’’
Atatürk’ün yukarıdaki sözüne bakacak olursak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A.) Türk tarihi ile ilgili araştırma yapılmasını istemiştir.
B.) Ülkemizin her alanda çağdaşlaştırılması hedeflenmektedir.
C.) Türk dilinin yabancı sözcüklerden arındırılması istenmektedir.
D.) İnkılâpların bize kazandırdıklarına değinilmiştir.
19.) Atatürk’ün Türk Dil Kurumunu ve Türk Tarih Kurumunu kurması, bu kurumların çalışmalarına bizzat katılması, Arapça Geometri terimleri yerine Türkçe terimlerin kullanıldığı ‘geometri Kılavuzu’ adlı bir kitap hazırlaması. Aşağıda verilen ilkelerinden hangisi ile ilgilidir?
A.) Halkçılık B.) Milliyetçilik C.) Laiklik D.) Cumhuriyetçilik
20.) ‘’ Başlarında değerli eğitim bakanımız bulunan, Türk tarih kurumu ve Türk dil kurumunun her gün yeni ufuklar açan ciddi ve aralıksız çalışmalarını övgü ile anmak isterim. Bu iki ulusal kurumun, tarihimizin ve dilimizin karanlıklar içinde unutulmuş derinliklerini, dünya kültüründe başlangıcı temsil ettiklerini kabul edilebilir bilimsel belgelerle ortaya koydukça yalnız Türk ulusunun değil bütün bilim dünyasının ilgisini ve uyanmasını sağlayan kutsal bir görev yapmakta olduklarını güvenle söyleyebilirim.’’
Yukarıda M.Kemal’in sözlerine bakacak olursak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A.) Türk tarih ve Türk dil kurumunun devlet yönetiminde etkili olduğu
B.) Bu kurumların ileride dünyaca tanınacağı
C.) Türk tarih ve Türk dil kurumlarının Türk milli kültürünü aydınlatan çok önemli bilim kurumları olduğu
D.) Bu kurumlara yaptığı çalışmalarından dolayı devlet desteği sağlanması gerektiği
21.) Aşağıdaki kurumlardan hangisi Milli Kimliğimizin oluşmasında ve sağlamlaşmasında katkı sağlamıştır?
A.) Ankara Hukuk Mektebi B.) Sanayi Nefise Mektebi
B.) Arkeoloji Müzesi C.) Türk Dil ve Tarih kurumları
22.) Serbest cumhuriyet fırkası ne zaman kapatılmıştır?
A.) 17 Kasım 1930 B.) 17 Şubat 1932
C.) 17 Mayıs 1925 D.) 17 Aralık 1931
23.) Serbest cumhuriyet fırkasının kapatılması ile aşağıda verilen hangi olayı ilişkilendirebiliriz?
A.) Şey Sait İsyanı B.) İzmir Suikastı
C.) Menemen(Kubilay) Olayı D.) 31 Mart Vakası
24.) Gazeteci Yunus Nadi, Kubilay olayı ile ilgili görüşlerini gazetesinde şöyle dile getirmiştir; o, ‘’şeriat isteriz’’ diyen mürtecilerin aslında ‘’yenilik istemeyiz’’ demek istemişlerdir.
Yukarıda verilenlere bakacak olursak Kubilay olayı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisini söyleyebiliriz?
A.) Kubilay olayı İnkılâplara karşı yapılmış bir harekettir.
B.) Kubilay olayı halktan destek görmüştür.
C.) Kubilay olayı ile orduya karşı yapılmıştır.
D.) Bu olay yenilikçiler tarafından çıkartılmıştır.
25.) ‘’ Kubilay beyin şehit edilmesinde gericilerin gösterdiği vahşilik karşısında Menemen’deki halktan bazılarının bu olayı alkışla onaylamaları, bütün cumhuriyetçi ve vatanseverler için utanılacak bir olaydır… Büyük ordunun kahraman genç subayı ve cumhuriyetin idealist öğretmenler topluluğunun değerli üyesi Kubilay’ın temiz kanı ile cumhuriyet, hayatını tazelemiş ve kuvvetlendirmiş olacaktır .‘’
Mustafa kemal paşa’ya göre Kubilay neyi temsil etmektedir?
A.) Öğretmenleri B.) Ordumuzu
C.) Milletimizi D.) Cumhuriyetimizi
26.) Kubilay olayı hangi tarihte olmuştur?
A.) 23 Aralık 1930 B.) 15 Kasım 1930 C.) 25 Aralık 1930 D.) 30 Ekim 1930
27.) Kubilay olayı aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?
A.) inkılâpların bütün ülkede benimsendiği. B.)yenilik karşıtlarının çoğunlukta olduğu.
C.) ordunun siyasetten uzak durması gerektiği. D.) Çok partili hayata geçmek için henüz ortamın uygun olmadığı.
28.) Kubilay olayı üzerine Türk halkı mitingler düzenlemiş, olay nefretle kınanmıştır. Ayaklanmayı çıkartanlara karşı büyük tepki gösterilmiştir.
Buna göre Türk halkı için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A.) Halk Cumhuriyet rejimini desteklemektedir.
B.) Halk yeniliklere karşı çıkmıştır.
C.) Halk üzerinde baskı kurulmuştur.
D.) Bu olay Tüm yurtta destek görmüştür.
29.) Cumhuriyetin ilanı aşağıdaki Atatürk ilkelerinden hangisi ile ilgilidir?
A.) Milli egemenlik B.) Milliyetçilik C.) Laiklik D.) Devletçilik
30.) Atatürk orman çiftliğinin kurulma amacı aşağıdakilerden hangisi olabilir?
Türk çiftçisinin modern tarım uygulamalarını benimsemesini sağlamak
31.) akla ve bilime dayalı olarak eğitim yapan en üst düzeydeki kurumlarımız aşağıdakilerden hangisidir?
A.) Medreseler B.) Mektepler C.) Üniversiteler D.) Rüştiyeler
32.) kapatılan darülfünun yerine aşağıdaki kurumlardan hangisi kurulmuştur?
A.) Ankara hukuk mektebi B.) İstanbul üniversitesi
C.) Ziraat Fakültesi D.) Türk dil kurumu
33.) Üniversite reformu hangi tarihte yapılmıştır?
A.) 18 Kasım 1933 B.) 30 Ağustos 1930
C.) 23 Nisan 1920 D.) 10 Ekim 1930
34.) ‘’Dünyada her şey için, medeniyet için, hayat için, muvaffakiyet için, en hakiki mürşit ilimdir, fendir. İlmin ve fennin haricinde mürşit aramak gaflettir, cehalettir, dalalettir.’’
M.Kemal’in yukarıdaki sözünü hangi olay üzerine söylemiş olabilir?
A.) Türk tarih kurumunun açılışı B.) Türk dil kurumunun açılışı
C.) Ankara DTC’nin açılışı D.) Üniversite reformu
35.) ‘’Türk Milletinin yürümekte olduğu terakki ve medeniyet yolunda elinde ve kafasında tuttuğu meşale, müspet ilimdir.’’
M.Kemal’in yukarıdaki sözünü hangi olay üzerine söylemiş olabilir?
A.) Türk tarih kurumunun açılışı B.) Türk dil kurumunun açılışı
C.) Ankara DTC’nin açılışı D.) Üniversite reformu
36.)1930’lu yıllarda hükümet İsviçreli bilim adamı Malche’yi görevlendirmiş ve ondan darülfünun hakkında rapor hazırlamasını istemiştir. Malche’nin hazırlamış olduğu raporda Aşağıdakilerden hangisi üniversitelerde bulunması gereken özellikler arasında yoktur?
A.) Üniversitelerin gelişmesi için öncelikle dil derslerine ağırlık verilmeli
B.) Bilimsel araştırmalara ağırlık verilmeli
C.)Kongre ve konferanslar düzenlenerek eğitim desteklenmeli
D.) Üniversitelerde eğitim paralı olmalı
37.)Üniversite reformunun amacı nedir?
Araştıran, sorgulayan, tahlil eden, değerlendiren ve bilimsel değerleri rehber edinen bir üniversite oluşturmaktır.
38.) Üniversite reformu ile kurulan Üniversiteler aşağıdaki ilkelerden hangilerine göre öğretim yapacaktı?
A.) Milliyetçilik, İnkılâpçılık B.) Halkçılık, Laiklik
C.) Faşizm, Kominizm D.) dogmatik, feminist
39.) Üniversiteler ülkemizin gelişmesine nasıl katkı sağlar?
40.) Atatürk’ün ‘’büyük dava’’ olarak nitelediği olay aşağıdakilerden hangisidir?
A.) Üniversite reformu B.) kurtuluş savaşı
C.) ekonomik savaş D.) tarım alanındaki yenilikler
41.)cumhuriyetin ilk sağlık bakanı aşağıdakilerden hangisidir?
A.) Osman Durmuş B.)Refik Saydam C.) Atatürk D.) Kemal Derviş
42.) Ülkemizdeki serum üretimini gerçekleştirmek amacıyla açılan kurumun adı nedir?
A.) Ziraat Fakültesi B.)Hıfzısıhha müessesesi C.) Sağlık ocakları D.) Hastaneler
43.) Hıfzıssıhha müessesesi hangi tarihte kurulmuştur?
A.) 18 Kasım 1933 B.) 30 Ağustos 1930
C.) 27 Mayıs 1928 D.) 10 Ekim 1930
44.) Ülkemizde kuduz serumu ilk olarak hangi tarihte üretilmiştir?
A.) 1928 B) 1937 C.) 1932 D.) 1924
45.) Behçet hastalığı ilk kez bir Türk doktoru olan Hulusi Behçet tarafından tanımlanmıştır. Tıp dünyası bu hastalığa onu bulan doktorun adını vermiştir. Hulusi Behçet bu hastalığı hangi tarihte tanımlamıştır?
A.) 1937 B.) 1932 C.) 1933 D.) 1924
46.) Umumi hıfzıssıhha kanunu hangi yılda çıkarılmıştır?
A.) 1930 B.) 1932 C.) 1933 D.) 1924
47.) Veremle mücadele amacıyla hangi kanun çıkarılmıştır?
A.) Genel dispanser kanunu B.) Türk kızılayı hakkında kanun
C.) Çiçek aşısı üretimi hakkında kanun D.) Umumi hıfzıssıhha kanunu
48.) Aşağıda verilenlerden hangisi Atatürk orman çiftliğinin kuruluş amaçları arasında gösterilemez?
A.) Bazı bitkileri yetiştirip çiftçilere örnek olarak göstermek
B.) Ziraat konusunda uygulamalı eğitim yapmak
C.) Yüksek ziraat okuluna gidecek gençlerin staj yapmasını sağlamak
D.) Tarım alanında yapılacak ithalatı artırmak
49.) Aşar vergisinin kaldırılması aşağıda verilenlerden hangi alanda gelişmeyi hızlandırmıştır?
A.) Sanayi B.) Tarım C.) Madencilik D.) Ulaştırma
50.) M.Kemal’in ‘’ Az zamanda büyük işler yaptık. Bu işlerin en büyüğü, temeli, Türk kahramanlığı ve yüksek Türk kültürü olan Türkiye Cumhuriyetidir’’ dediği ve Türk İnkılâbının on yıllık sürecini değerlendirdiği konuşması hangi adla anılır?
A.) Nutuk B.) Kastamonu konuşması
C.) Onuncu yıl nutku D.) Türk tarih kurumunun açılış konuşması
51.) ‘’ Ne Mutlu Türküm Diyene’’ Mustafa Kemal’in bu sözü onun hangi ilkesi ile bağdaştırılabilir?
A.) Halkçılık B.) Cumhuriyetçilik C.) Laiklik D.) Milliyetçilik
52.) ‘’ insanlar olgunlaşmak için bazı şeylere muhtaçtır. Bir millet ki resim yapmaz, bir millet ki heykel yapmaz, bir millet ki tekniğin gerektirdiği şeyleri yapmaz; itiraf etmeli ki o milletin ilerleme yolunda yeri yoktur. Hâlbuki bizim milletimiz, gerçek özellikleriyle uygar ve ileri olmaya layıktır ve olacaktır.’’ M.Kemal bu sözleri ile neye dikkat çekiyor olabilir?
A.) Spora önem verilmesine B.) Edebiyata önem verilmesine
C.) Sanata önem verilmesine D.) Dile önem verilmesine
53.) ‘’hepiniz milletvekili olabilirsiniz, bakan olabilirsiniz; hatta cumhurbaşkanı olabilirsiniz; fakat …………. Olamazsınız.’’(Atatürk’ün fikir ve düşünceleri, s.264)
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
A.) Kahraman B.) Sanatçı C.) Sporcu D.) Edebiyatçı
54.) ‘’ Ulusal, ince duyguları, düşünceleri anlatan yüksek deyişleri, söyleyişleri toplamak, onları bir an önce çağdaş musiki kurallarına göre işlemek gerekir. Ancak bu şekilde Türk ulusal musikisi yükselebilir, evrensel musikide yerini alabilir.’’
Yukarıda M.Kemal’in sözünde Türk müziğinin hangi özellikleri taşıması gerektiği vurgulanmaktadır?
Milli duyguları barındırması, yaşanılan dönemin müzik kurallarına uygun, halkın duygularını anlatabilen, sözleri ile derin anlamlar taşıyan özellikleri barındırmasından bahsediyor.
55.) Bizzat Atatürk’ün yönlendirmesiyle İstanbul’da Resim Heykel Müzesi aşağıda verilen tarihlerden hangisinde açılmıştır?
A.) 1924 B.) 1935 C.) 1937 D.) 1925
56.) Ülkemiz Olimpiyat Oyunlarında ilk defa hangi yılda temsil edilmiştir?
A.) 1924 Paris olimpiyatları B.) 1925 Berlin Olimpiyatları
C.) 1923 Viyana Olimpiyatları D.) 1926 Lüksemburg olimpiyatları
57.) ‘’ müspet bilimlerin temellerine dayanan, güzel sanatları seven, fikir terbiyesinde olduğu kadar, beden terbiyesinde de kabiliyeti artırmış ve yükselmiş olan erdemli, kuvvetli bir nesil yetiştirmek, ana siyasetimizin açık delilidir.’’ M.Kemal bu sözleri ile aşağıda verilenlerden hangisi üzerinde durmaktadır?
A.) Edebiyat B.) Sanat C.) Spor D.) Siyaset
58.) ‘’yeni Türkiye’nin birkaç yıla sığdırdığı askeri, siyasi ve idari inkılâplar, sizin, saygıdeğer öğretmenler, sizin toplum yaşayışı ve düşünce inkılâbındaki başarınızla güçlenecektir. Hiçbir zaman hatırınızdan çıkmasın ki Cumhuriyet sizden fikri hür, vicdanı hür kuşaklar ister.’’
M.Kemal’in bu konuşmasında öğretmenlerden beklentisi aşağıdakilerden hangisidir?
A.) Çalışkan öğrenciler yetiştirmek
B.)Özgürce düşünebilen ve görüşlerini çekinmeden ifade edebilen bireyler yetiştirmek
C.)Bilgide Öğretmene bağımlı bireyler yetiştirmek
D.) Bilgiyi kolayca ezberleyen bireyler yetiştirmek
59.) Aşağıda verilenlerden hangisini Türk kadını medeni kanunla kazanmamıştır?
A.) İş hayatında erkeklerle eşitlik B.) Mirasta eşitlik
C.) Aile hayatında eşitlik D.) Siyasal hayatta eşitlik
60.) Türk kadını belediye seçimlerine katılma hakkını hangi tarihte kazanmıştır?
A.) 3 Nisan 1930* B.) 26 Ekim 1933 C.) 5 Aralık 1934 D.) 1 Temmuz 1926
61.) Türk kadını muhtarlık seçimlerine katılma hakkını hangi tarihte kazanmıştır?
A.) 3 Nisan 1930 B.) 26 Ekim 1933 C.) 5 Aralık 1934 D.) 1 Temmuz 1926
62.) Türk kadını Milletvekili seçimlerine katılma hakkını hangi tarihte kazanmıştır?
A.) 3 Nisan 1930 B.) 26 Ekim 1933 C.) 5 Aralık 1934 D.) 1 Temmuz 1926
63.) Atatürk’ün millet tanımında ırkçılık ve ayrımcılık yoktur. Görüşünü ispatlayabilmemiz için aşağıdaki tanımlardan hangisini kabul etmeliyiz?
A.) Ortak kültürü paylaşan insanların oluşturduğu toplumdur.
B.) Türk Irkından olan insanların oluşturduğu topluluktur.
C.) Orta Asya kökenli Olması zorunludur.
D.) Türk ırkına kan bağı olan insanların oluşturduğu topluluktur.
64.) Soyadı kanunu ne zaman çıkarılmıştır?
A.) 21 Haziran 1934 B.) 15 Temmuz 1932 C.) 13 Aralık 1933 D.) 17 Kasım 1935
65.) M.Kemal soyadını nerden almıştır?
A.) Matematik öğretmeninden B.) Amcasından C.) Aile unvanından D.) TBMM
66.) M.Kemal, Atatürk soyadını hangi tarihte almıştır?
A.) 24 Kasım 1934 B.) 15 Temmuz 1932 C.) 13 Aralık 1933 D.) 17 Kasım 1935
67.) Soyadı kanunu ile aynı yıl çıkartılan bir diğer yasa ile ağa, hacı, molla, hafız, efendi, paşa gibi unvanlar yasaklanmıştır. Bu yasa ile aşağıdakilerden hangisi amaçlanmıştır?
A.) Bu kişileri cezalandırmak B.) Toplumsal eşitliği sağlamak
C.) Sınıf farklılığı oluşturmak D.) Sınıf ayrıcalığı sağlamak
68.) I.Şeyh Sait İsyanı II. İzmir Suikastı III. Menemen Olayı
Aşağıdakilerden hangisi Yukarıda verilen üç olayın ortak özelliği arasında yer almaz?
A.) Olayların yurt dışı ile bağlantılı olması
B.) Cumhuriyete ve inkılâplara karşı olması
C.) Olaylardan sonra gerekli tedbirlerin alınması
D.) Halkın olaylara büyük tepki göstermesi
69.) Aşağıdakilerden hangisi eğitim alanında yapılan yenilikler arasında yer almaz ?
A.) Tehid-i tedrisat kanunu B.) Harf İnkılâbı
C.) Millet mekteplerinin açılması D.) Hıfzıssıhha enstitüsü
70.) ‘’ Biz her açıdan medeni olmalıyız…. Fikrimiz, zihniyetimiz tepeden tırnağa kadar medeni olacaktır.’’ M.Kemal bu sözünü hangi yenilik hareketi için söylemiş olabilir?
A.) Tevhid-i Tedrisat Kanunu B.) Şapka İnkılâbı
C.) Harf İnkılâbı D.) İstanbul Üniversitesinin açılışı
71.)M.Kemal’in siyasi, ekonomik ve toplumsal alanlardaki gerçekçi düşünce ve uygulamalarının bütünü Atatürkçülüğü oluşturur.( )
72.) Atatürkçülük, Türk Devleti ile toplumunun her alanda çağdaşlaşmasıyla ilgili genel hedefleri, amaçları ve ilkeleri belirten bir düşünce sistemidir.( )
73.) Atatürkçülük, milli kültürümüzün aklın ve bilimin yol göstericiliğinde en kısa sürede çağdaş uygarlık düzeyine çıkarılmasını amaçlar.( )
74.) Atatürkçülük, saltanata dayalı güçlü bir devleti öngörür.(Y )
75.) M.Kemal’in Amasya Genelgesinde ‘’Milletin İstiklalini yine Milletin Azim ve Kararı Kurtaracaktır.’’ Sözünden yola çıkarsak aşağıdakilerden hangisine vurgu yapıldığını söyleyebiliriz?
A.) Saltanat’ın kurtarılması gerektiği
B.) Laiklik
C.) Milli Egemenlik
D.) Çağdaşlaşma
76.) Aşağıda verilen yeniliklerden hangisi ülkedeki birlik ve beraberliği sağlamaya yönelik değildir?
A.) Halifeliğin kaldırılması
B.) Tevhid-i Tedrisat kanunu
C.) Medeni kanun
D.) İstanbul Üniversitesi
78.) Aşağıda verilenlere bakarak karşısına ilgili olduğu alanı yazınız?
(hukuk, eğitim, dini, siyasi, ekonomik, askeri, sosyal, kültürel)
1.Tevhid-i Tedrisat Kanunu……………..
2.Cumhuriyetin ilanı…………………….
3.Halifeliğin kaldırılması………………..
4.Medeni kanun…………………………
79.) Aşağıda edebiyat dünyasının önemli simaları verilmiştir. Bunlardan hangisi M.Kemal’in düşüncelerini etkilememiştir?
A.) Ziya Gökalp B.) Namık Kemal C.) Abdullah Cevdet D.)Turgut Özakman*
80.) Aşağıda edebiyat dünyasının önemli simaları verilmiştir. Bunlardan hangisi M.Kemal’in düşüncelerini etkilememiştir?
A.) Tevfik Fikret B.) Voltaire C.) J.J.Roussau D.)A.Hamdi Tanpınar*
81.) 1789 yılında gerçekleşen Fransız ihtilali tüm Avrupa’yı etkilemiştir. İhtilal sonrası eşitlik, özgürlük, milliyetçilik gibi fikirler ortaya çıkmıştır.()
82.) Fransız ihtilali ile ortaya çıkan fikirlerden hangisi Osmanlı Devleti’ni parçalamıştır diyebiliriz?
A.) Eşit işe eşit ücret B.) Kardeşlik C.) Adalet D.) Milliyetçilik
83.) Milli güç bir milletin maddi ve manevi güçlerinin toplamıdır ( )
84.) Milli gücü askeri, ekonomik, siyasi ve sosyokültürel güç oluşturur ( )
85.) ‘’Ben 1919 yılı Mayısı içinde Samsun’a çıktığım gün elimde, maddi hiçbir kuvvet yoktu. Yalnız büyük Türk Milletinin asaletinden doğan ve benim vicdanımı dolduran yüksek ve manevi kuvvet vardı. İşte ben bu milli kuvvete bu Türk Milletine güvenerek işe başladım.’’
M.Kemal’in yukarıda verilmiş olan sözlerine bakacak olursak. Kurtuluş savaşına başlarken hangi güce güvendiğinden bahsettiğini söyleyebiliriz?
A.) Ekonomik güç B.) Askeri güç C.) Siyasi güç D.) Milli güç
86.) Kurtuluş savaşının bitmesiyle yeni bir mücadele başlatılmıştır bu mücadelenin adı nedir?
A.) Ekonomik olarak var olmak B.) Siyasi Anlaşmazlıklar çıkartmak
C.) Yeni topraklar elde etmek D.) Yeni sömürgeler elde etmek
87.) ‘’ milli ordu, millet birliğinin ve devlet varlığının en göze çarpan örneğidir. Ordu dışarıya karşı devletin varlığını temin eder ve gerektiğinde içeride büyük asayişsizliği ortadan kaldırır.’’
M.Kemal’in yukarıdaki sözüne bakacak olursak milli güç unsurlarından hangisinden bahsettiğini söyleyebiliriz?
A.) Ekonomik güç B.) Siyasi güç C.) Askeri güç D.) Sosyokültürel güç
88.) ‘’ askeri zaferleri ekonomik zaferlerle taçlandırmak’’ sözünden hareketle aşağıda verilenlerden hangisi yapılmış olabilir?
A.) Tevhid-i Tedrisat Kanunu B.) İzmir İktisat Kongresi
C.) Halifeliğin Kaldırılması D.) Cumhuriyetin ilanı
89.) Ülkenin çalışan nüfusu, bu nüfusun niteliği, yer altı ve yer üstü zenginlikleri, teknolojisi ve sanayisi siyasi gücün kaynaklarını oluşturur ( )
90.) ‘’ Savaş meydanlarında kıymetli evlatlarımızın süngü ve silahlarının zaferi yeterli değildir. Bu zafer ve başarı çok büyüktür. Ancak gerçek refah ve mutluluğa sahip olabilmek için, asıl bundan sonra çalışmak gerekir. Sizin için zafer ve ilerleme sahası iktisadi alanda ticarettir. Bunu anlıyorsanız çok çalışmalısınız. Aksi durumda memleketin gerçek sahibi olduğunuzu söyleseniz bile, kimseyi inandıramazsınız.’’
M.Kemal, Milli Güç unsurlarından hangisinin önemi üzerinde durmaktadır?
A.) Siyasi güç B.) Ekonomik güç C.) Askeri güç D.) Sosyokültürel güç
91.) ‘’ devlet, gerek bireylerin özgürlüğünün temini için millet üzerinde bir nüfuza ve gerek millet ve memleketin bağımsızlığını koruyabilmek için kendine özgü bir nüfuz ve kuvvete sahip olmalıdır… Devlet, nüfuzunu halk üzerinde uygulamak ve milleti dışarıda diğer milletlere karşı savunmak yetkisine sahiptir.’’
M.Kemal, Milli Güç unsurlarından hangisinin önemi üzerinde durmaktadır?
A.) Siyasi güç B.) Ekonomik güç C.) Askeri güç D.)Sosyokültürel güç
92.) Bir Milletin kültürü ve milleti oluşturan insan gücünün nitelikleri sosyokültürel gücü belirler.( )
93.) ‘’ Bir millet kültür ordusuna sahip olmadıkça savaş meydanlarında ne kadar zafer elde ederse etsin o zaferlerin sürekli sonuçlar vermesi, ancak kültür ordusunun varlığına bağlıdır. Bu ikinci ordu olmadan, birinci ordunun verimli sonuçları kaybolur.’’
M.Kemal, Milli Güç unsurlarından hangisinin önemi üzerinde durmaktadır?
A.) Siyasi güç B.) Ekonomik güç C.) Askeri güç D.)Sosyokültürel güç
94.) Atatürk’ün insanlıkla ilgili düşünceleri sadece Türk Milletini ilgilendirir.( )
95.) Aşağıda verilenlerin boş bırakılan kısımlarını doldurunuz.
Atatürk ilkelerinin amaçları: 1. …………….. 2…………………..
3.) ………………..
Esasları: ………………………..
96.) ‘’Atatürkçülüğün savunduğu fikirleri diğer dünya Milletlerinden de benimseyenler olmuştur. ‘’
Yukarıda savunulan görüşe bakacak olursak bu Atatürkçülüğün hangi niteliğinden kaynaklanmaktadır?
A.) Milletlimize ait olması B.) Monarşik yapıyı savunması
C.) Evrenselliği D.) Çok uluslu yapıyı savunması
97.) Atatürkçülüğün ve İlkelerinin ortak özelliklerinden birisi de birbirini tamamlayıcı nitelikte olmasıdır. ( )
I. DÜNYA SAVAŞININ GENEL SONUÇLARI
1- Almanya’nın siyasi, ekonomik ve askeri açıdan koşulları ağır Versay Antlaşmasını imzalamasıdır. Çünkü ;
a) Almanya’nın ağır kayıplar vermesi.
b) İtalya’nın savaştan ayrılmasına rağmen istediklerine kavuşamaması.
c) Savaş sonrası gerçek bir barışın kurulamayıp, Milletler Cemiyeti’nin taraflı politika izlemesi.
II. DÜNYA SAVAŞ’ININ ÇIKMASINA NEDEN OLMUŞTUR.
2- İmparatorluklar yerini ulusal devletlere bırakırken Cumhuriyet rejimi de yaygınlık kazanmıştır.
a) Avusturya- Macaristan İmparatorluğu dağılmış, yerine aynı topraklar üzerinde Avusturya, Macaristan, Yugoslavya, Çekoslovakya devletleri kurulmuştur.
b) Polonya, Yugoslavya, Çekoslovakya devletleri kurulmuştur.
c) Almanya ile Avusturya da krallık rejimi yerine Cumhuriyet rejimi ilan edilmiştir.
3- Rusya da ilk kez Sosyalist rejim kurulmuştur.
4- Savaştan en karlı çıkan devlet İngiltere olmuştur.
5-A.B.D savaştan ekonomisini güçlendirerek çıkmış ve Avrupa politikasıyla uğraşmaya başlamıştır.
6- Wilson ilkelerinden hareketle “Milletler Cemiyeti” kurulmuştur.
7- Sömürgeleşme politikası yön değiştirmiş, savaştan galip ayrılan sömürgeci devletler yenilen devletler üzerinde Manda yönetimleri oluşturarak sömürgelerini arttırmışlardır.
KANAL CEPHESİ (SÜVEYŞ)
(OCAK – ŞUBAT 1915 )
AÇILMA NEDENİ:
1-Almanya’nın desteği ve Planlamasıyla Süveyş Kanalını ele geçirerek İngiltere’nin sömürgeleriyle (Hindistan, Yeni Zelanda, Avustralya) olan bağlantısını kesmek.
2-Mısır’ı İngilizlerden geri almak İngilizleri Mısırda oyalamak amacıyla da açılmış bir cephedir.
Cemal Paşa komutasındaki 4. ordunun 1915 şubatındaki tüm çabaları sonunda gene de başarısız kalındı.
SONUÇLARI:
1-İklim koşullarının elverişsizliği
2-Almanya’nın söz verdiği yardımı gönderememesi
3-Arapların İngilizlerle işbirliği yapması
4-İngiliz ordusunun sayı ve malzeme bakımından üstün olması
5-İngilizlerin bu cepheyi iyi savunmaları sonucunda Osmanlı başarı sağlayamamıştır.
6-Gerekli ulaşım imkanlarının sağlanamaması sonucu iki defa başarısızlığa uğranıldı. İngilizler 1916 sonlarında Sina Yarımadasını ele geçirerek zafere ulaştılar. Suriye sınırına dayandılar.
1-Açık denizlere inmek istemesi. 2-Rusya’dan çekinmesi. 3-Büyük Bulgaristan hayali. Bulgaristan, Sırbistan’a karşı duyduğu nefret ve Romanya’ya karşı duyduğu kıskançlık sonucu daha 1914 Haziran’ı sonunda Bağlaşma devletlerine yanaşmış ancak Almanya’nın Marne savaşındaki başarısızlıklarından sonra bir süre daha beklemeyi uygun bulmuşlardı. 1915 ilkbaharındaki Alman başarıları Bulgaristan’ı yeniden Bağlaşma devletlerine yanaştırmıştı. Bu yanaşmanın önüne geçmek için Anlaşma devletleri Yunanistan ve Sırbistan’ı, Makedonya’nın bazı kısımlarını Bulgaristan’a vermeğe yöneltmek istemişler ancak bunda başarı sağlayamamışlardır. Buna karşılık Osmanlı Meriç batısındaki toprakları yani Dimetoka’yı Bulgaristan’a bırakmıştı. Bu yoldaki anlaşma duyulunca Anlaşma devletleri Bulgaristan’ın derhal Bağlaşma devletleri ile olan siyasal ilişkilerini kesmesini istediler. Bunun üzerine 21 Eylül de Kral Ferdinand seferberlik ilan etti. Anlaşma devletlerinin ültimatomunu reddetti. 5 Ekim de Rusya ve 6 Ekimde diğer Anlaşma devletleri Bulgaristan’la ilişkisini kesti. Böylece Bulgaristan da Bağlaşma devletleri yanında savaşa girmiş ve İstanbul’un Berlin’e bağlantısı sağlanmıştı.
Enver seferberlik ilan etmiş, mebuslar meclisi kapatılmış, borçlar ertelenmişti. Alman genelkurmay başkanı Moltke Dışişlerine gönderdiği yazıda şöyle demektedir:”Türkiye ile ittifak Antlaşması derhal yayınlanmalı Türkiye mümkün olur olmaz Rusya’ya savaş ilan etmelidir.” Osmanlı Genelkurmayı savaşın nasıl gelişeceğini hiç beklemeden Almanya’nın yanın da yer almaya hazırlanırken Alman Genelkurmayı da Türkiye’nin rolünü Çarlık Rusya’sına ve Müslüman İngiliz sömürgelerine karşı harekete geçmek olarak saptamıştı. Üçlü bağlaşmanın içinde yer alan Osmanlı hükümeti bundan da yararlanarak 1 Ekim 1914 den geçerli olmak üzere kapitülasyonların kaldırıldığını açıklamıştı. Sultan Reşat’ın onayladığı 4 Eylül 1914 günlü bu hükümet kararnamesine göre ;”mali, iktisadi, adli ve idari kapitülasyon” denilen ayrıcalıklar bundan doğmuş olan serbestlikler ve haklar kaldırılıyordu. Artık yabancı uyruklular için devletlerarası genel hukuk hükümleri uygulanacaktı. Anlaşma devletleri ve Almanya buna şiddetli tepki gösterdiler. Osmanlı hükümeti 1 Kasım 1916 da ise kapitülasyon hükümleri içeren tüm anlaşmaları da tanımadığını açıklayan bir bildiri yayınladı. Kapitülasyon sorunu tümüyle Lozan da çözüme kavuşacaktır. 11 Kasımda Şeyhülislam Hayri Efendi’nin Halife Sultan Emir-ül Müminin adına yayınladığı Kutsal Cihat’a ( En büyük cihat- Cihat-ı Ekber) çağrı niteliğindeki Fetva ve V. Mehmet Reşat’ın yayınladığı Hatt-ı Hümayun da dikkati çeken ilk özellik Türkistan ve Kafkasya Müslümanları gibi Kırım , Afrika, Hindistan Müslümanları gibi İngiltere, Fransa ve Rusya’nın egemenlikleri altında yaşayanları da kapsayacak biçimde yeryüzündeki tüm Müslümanların “can ve malları ile Cihat’a katılmayı yerine getirilmesi gerekli bir dini görev telakki etmelidirler” bu Müslümanlar Osmanlı kuvvetleriyle birlikte savaşacaklarının en azından yardımcı olacaklarının umulmasıydı. İkincisi ise Böyle bir Cihat’a geçmişte kaybedilmiş olan toprakların özellikle Mısır, Kıbrıs, Batı Trakya ve Makedonya’nın geri alınabileceğiydi. Yine Selanik’te bunun içindeydi. 10-11 Ağustos 1914 de Akdeniz’den gelen ve bazı düşman limanlarını topa tuttuktan sonra İngiliz savaş gemilerinden kurtulmak için Çanakkale Boğazına sığındılar. Böylece cehennemi olaylar zinciri 10 Ağustostan itibaren patlak verecektir.Almanların Goben ve Breslav zırhlıları Çanakkale Boğazını geçti. Devletler arası hukuk kurallarına göre bu gemilerin silahsızlandırılması ve savaş bitinceye kadar el altında tutulmaları gerekiyordu. Londra Osmanlının tarafsızlığını ileri sürerek iki geminin uluslar arası sulara geri gönderilmesini veya en azından enterne edilmesini talep etmiştir. Bab-ı Ali’nin başında bulunanlar hem iki güzel gemi elde etmek hem de zaten İngiltere’ye kızmış bulunan kamuoyunu büsbütün Almanya’ya eğdirmek amacı ile Osmanlı hükümeti bunları satın aldığını açıkladı. Bu gemiler 16 Ağustosta Türk bayrağını çekmiş oldukları halde İstanbul limanına girdiler. Goben’ e “Yavuz Sultan Selim” Breslau’ a “Midilli” adları verildi. Ancak bu gemilerin Alman komutanları ve erleri yerinde kalmıştı. Donanmamızın diğer gemilerinde de Alman subay ve erleri bulunmaktaydı. Böylece bu olayların harbe dönüşmesi engellendi. Herhalde kimse bunun bir oyun olduğunu anlamayacak kadar enayi değildir. Osmanlının harbe girmeye hazırlandığı ayan beyan ortadadır. İstanbul hükümeti 7 Eylülde müttefiklerin iktisadi menfaatlerine ağır darbe teşkil eden Kapitülasyonların ılga edildiğini açıklayacaktır. Bu kışkırtmanın tırmandırılmasında bir adım daha atmaktır. 26 Eylülde boğazların deniz ticaretine kapatılması, 1 Ekimde tek taraflı olarak Osmanlı gümrük vergilerinin arttırılması, tüm yabancı posta merkezlerinin kapatılması Bu arada Almanya’nın da Rus ordularının bir bölümünü Osmanlı imparatorluğu ve Balkanlar üzerine çekmek ve kesin darbeyi daha kolay indirmek amacıyla Osmanlıyı savaşa girmek yolunda sıkıştırmaya başlaması ve memleketin yönetimini aşağı yukarı elinde bulunduran Milli Savunma (Harbiye Nazırı) Enver Paşa da bir an evvel savaşa girme yandaşı olması Enver Paşa’nın emri ile 23-27 Ekimde başta Yavuz ve Midilli zırhlıları olmak üzere Alman amirali Souchon (Şuşon)’ un komutasındaki Türk donanmasının Odesa ve Sivastopol’ u ve Novorosisk’i bombardıman etmesi Türkiye’nin harbe girmesine neden oldu. 2 Kasımda Rusya, İngiltere ve Fransa ise 5 Kasımda Osmanlıya harp ilan ettiler. Osmanlı Devleti ise buna 14 Kasımda Cihat etmekle cevap verdi. İsmet İnönü’ye göre; “Bizim Cihan harbine girmemiz ibret verici olarak vukuu bulmuştur. İtilaf devletleri’nin bize harp ilan etmelerini hazırlayan hadiseleri hükümet başkanı bir emrivaki olarak kabul etmiştir. Cihan Harbine girme kararının alınmasında birinci derecede söz sahibi olanların fikir ve mutabakatını gösteren bir delile rastlamış değiliz. Meclis kararı olmadan girmişizdir. Devlet başkanı ve kabine üyelerinin haberi yoktur.” .”
Burada akıllara şu soru gelmektedir. Acaba, iş başında Hakkı paşa hükümeti olmayıp da başka bir hükümet olsaydı, İtalya’yı bu işgal fikrinden vazgeçirebilir miydi? İtalya Trablusgarp da ki emellerinin son safhası olan işgalden vazgeçemezdi. Ancak belki kuvvetli bir hükümet olsaydı ve alınan tedbirler bu derece zayıf kalmasaydı, partiler birbirinin kuyusunu kazmakla meşgul olmasalardı ve memleket nifak içinde bulunmasaydı işgal daha ileriki bir tarihe kalabilirdi. Yani İtalya şu veya bu şekilde Trablusgarp’a yerleşmeyi planlamıştı. Ama bu hükümet işgal tarihinin 29 Eylül 1911 olmasını hazırladı. İtalya Türkiye’ye karşı silahlı mücadeleye girerken hedefinin sadece Libya’yı işgal etmek olduğunu ve ayrıca savaşı bu topraklardan ve bu toprakları ilgilendiren denizlerden ileri götürmeyeceğini ilan etmiş ancak sözünde durmamıştır. Savaş için tüm deniz kuvvetlerini seferber etmiş olmasına rağmen hiçbir yerden kesin başarı elde edememiştir.
Sadrazam Hakkı paşa İtalyan notasını aldıktan sonra kendi tedbirsizliğini itiraf eden şu sözleri söylemişti. “Eski zamanlarda benim vaziyetime düşen sadrazamların kafasını padişahlar binek taşında kestirirlerdi; ben o haldeyim” Hakkı Paşa hükümetinin savaş öncesi yaptığı en büyük hatalardan biride İtalyanların isteği üzerine Trablusgarp da vali ve komutan olarak İbrahim Paşa yı görevden almasıydı. İbrahim Paşa Trablusgarp da Osmanlı menfaatlerini koruduğu için İtalyanlar hep ondan şikayetçi olmuşlardı. Buradan alınması için Osmanlı hükümetine sürekli baskı yapmışlardır. İbrahim Paşa yerine tayin edilen Bekir Sami Bey ise nedense hemen Trablusgarp’a gitmedi. Ancak savaş başladıktan sonra gidebildi. Savaş başlayıncaya kadar Trablusgarp valisiz ve komutansız bırakılmıştı. Trablusgarp savunmasız işgale açıktı. Hakkı Paşanın İtalyan niyetlerinden habersiz olduğunu söyleyemeyiz. O halde Hakkı Paşa neden İtalyan niyetlerini bildiği halde Trablusgarp da bir tedbir almadı. Üstelik burada bulunan muntazam askeri birliklerden dört tabur çekilerek Yemen’e sevk edildi. Abdülhamit devrinde kuloğullarından oluşan hamidiye taburları dağıtıldı.Burada İtalyan isteklerine karşı Osmanlı hükümetini koruyan vali ve komutan İbrahim Paşa neden görevden alındı? Yerine tayin edilen Bekir Sami Bey neden savaş başlayana kadar görevine gitmedi? Trablusgarp neden savaş öncesi askersiz, cephanesiz, idarecisiz bırakıldı?
Hakkı Paşa İtalyanlarla iyi geçinirse ve dostluk münasebetlerini sürdürürse İtalyanların sebepsiz yere Trablusgarp’a saldırmayacaklarını düşünüyordu. Bunun içinde onları Trablusgarp da ekonomik yönden tatmin etmeye çalışıyordu. Fakat Hakkı Paşa ekonomik imtiyazların tümüde İtalya ya verilirse İtalya’nın işgalden vazgeçemeyeceğini çünkü bunun çok önceden planlandığını bu konuda kesin kararlı olduğunu anlayamamıştı Trablusgarp da savaş öncesi Osmanlı hükümetinin yanlış hareket ettiği İtalyanlarca da itiraf ediliyordu. İtalyanlar İttihat ve Terakki’nin Trablusgarp da yerli halk arasında İtalya aleyhine propaganda yaptıklarını fakat bu propagandaya paralel olarak askeri hazırlıklarını kuvvetlendiremediklerini bilakis buradan devletin ihtiyacı olan diğer bölgelere asker çektiklerini ifade ediyordu. İtalya’nın Osmanlıya alışılmamış tarzda savaş açması Osmanlı da bir şaşkınlık ve panik havası yaratmıştı. İttihat ve Terakki’ye karşı olanlar onun Trablusgarp ‘da ki yanlış politikasının savaşa yol açtığını ve savaşın Osmanlı devletine değil İttihat ve Terakki’ ye açılmış olduğunu söylüyorlardı oysa İtalyanlar da İttihat ve Terakki’den umduklarını bulamadıklarını söylüyorlardı.
Hakkı paşa ültimatomu alınca büyük bir ümitsizliğe kapılıp istifa etmek zorunda kalmıştı. Savaş patlak verdikten sonra İttihat ve Terakki cemiyetinin nüfuzu hızla azalmaya başladı. İtalyan saldırısı Avrupa’nın Türkiye’yi yalnız bırakması onun Türkiye’de ki Meşrutiyet yönetimine olumlu tavır takınmaması olarak yorumlanıyordu. Osmanlı hükümeti o kadar güç ve çaresiz durumdaydı ki açıktan hiçbir şey yapacak durumda görülmüyordu.
1-Tüm özgürlükler askıya alınmış, tutuklamalar başlamıştır. Genç Osmanlılar çalışmalarını devam ettirebilmek için ülke dışına çıkmışlar ve orada devam ettirmişlerdir.
2-Osmanlı çok büyük toprak kayıplarına uğramış ve dağılma dönemi başlamıştır.
3-Hukuk alanındaki kargaşayı ortadan kaldırmak amacıyla 1876 -1878 yılları arasında Ahmet Cevdet paşa başkanlığında bir heyet Osmanlı medeni kanunu olan MECELLE yi hazırlamıştır. Fakat Mecelle İslami karekter taşıdığı için çözümde yetersiz kalmıştır.
4-1881’de Duyun-ı Umumiye (Genel borçlar İdaresi ) kurularak ekonomisi tamamen dışa bağımlı hale gelmiştir.
ÖNEMİ
I. MEŞRUTİYET DEVRİ DAHA SONRAKİ OLAYLARA ÖNCELİK ETMESİ YENİ FİKİRLERİN OLGUNLAŞMASI BAKIMINDAN ÖNEMLİDİR. BU DEVİR MUTLAKİYET VE İSTİBDADIN YIKILMASINI MÜMKÜN KILARAK 1325 ( 1909) ANAYASASINI VERMİŞ VE BÖYLECE HAKLARINI DAHA ÇOK GENİŞLETEN VE ONLARI ESASLI BİR TEMİNATA BAĞLAYAN YENİ BİR SİSTEM YARATILMASINI MÜMKÜN KILMIŞTIR.
Son Yorumlar