Sosyal Bilgiler

DIŞ KUVVETLER

Sıradağlar, volkanik dağlar, yüksek düzlükler, kara parçalarlı ve deniz çukurlukları iç kuvvetler tarafından yer kabuğunun biçimlendirilmesiyle oluşmuş ana yeryüzü şekilleridir. Bu ana yeryüzü şekilleri, atmosfer  kökenli olan ve kaynağını büyük ölçüde Güneşten alan dış kuvvetler tarafından biçimlendirilir. İç kuvvetlerle dış kuvvetler devamlı bir mücadele içindedir. İç kuvvetlerin yaptığı yeryüzü şekilleri dış kuvvetler tarafından düzeltilmeye çalışılır. Dış kuvvetlerin etki alanları ve kuvvet dereceleri iklim ile yakından ilgilidir.

RÜZGÂRIN OLUŞTURDUĞU ŞEKİLLER

Rüzgar kurak ve yarı kurak iklim bölgelerinde ve bitki örtüsünün zayıf olduğu alanlarda daha fazla şekillendirme yapar.

1-      Rüzgar Aşındırma şekilleri

Rüzgar gevşek malzemelerin bulunduğu yerlerde bu malzemeleri hızla kaldırarak havalandırır. Taşıdığı bu malzemeleri geçtiği yerlere çaptırması sonucu korozyon/ rüzgar aşındırması) meydana gelir. Bu şekiller böyle oluşmuşlardır.

a)      Şahit Kaya: Rüzgarın taşıdığı malzemeleri kara yüzeylerine çarptırmasıyla , farklı dirençteki tabakalarda aşınma da farlı oluşur. Böyle ortaya çıkan şekillere denir.

b- Mantar kaya: Rüzgar tarafından taşınan malzemeler yüksek kayaların alt kısımlarına çarparlar ve burada aşındırma meydana getirirler. Kayanın üst kısmında aşınma az oluru. Böylece mantar kayalar meydana gelir. Devamını Oku »

Kavalalı’nın güçlenmesini istemeyen, İngiltere, Avusturya, Rusya, Prusya ve Osmanlı Devleti’nin katılmasıyla, Londra’da toplandı. Bu konferansa Fransa, Mehmet Ali Paşa tarafını tuttuğu için katılmadı.

Alınan Kararlar;

1. Mısır içişlerinde serbest, dışişlerinde Osmanlı Devleti’ne bağlı kalacak ancak yönetimi Kavalalı ve oğullarına bırakılacak.

2. Osmanlı Devleti’nin imzaladığı her antlaşma Mısır için de geçerli olacak.

3. Suriye, Adana ve Girit Osmanlı Devleti’ne geri verilecek.

4. Mısır, Osmanlı Devleti’ne yılda 80 bin kese altın vergi ödeyecek.

Bu konferansla Mısır sorunu kesin olarak çözümlendi.

OSMANLI-VENEDİK İLİŞKİLERİ VE GİRİT ADASININ FETHİ

Ø Osmanlı Venedikliler arasında yapılan savaşların nedenleri üstünlük kurmak ve korumak, Akdeniz’de Türk güvenliğini sağlamak (temel neden) ve ticari faaliyetlerini gerçekleştirmedir.

Ø En önemli sorun GİRİT ADASI’nın fethidir.

Ø 25 yıl süren (1645–1669)kuşatmadan sonra 4.Mehmet zamanında Sadrazam Fazıl Ahmet Paşa tarafından GİRİT ADASI fethedilmiştir.

YORUM 1: Girit adası kuşatması Osmanlı devletinin en uzun kuşatmasıdır. Osmanlı Devleti Akdeniz’de fethettiği son ada “GİRİT”tir.

YORUM 2: Bu durum Osmanlı denizciliğinin gerilediğini gösterir.

OSMANLI-LEHİSTAN İLİŞKİLERİ

Ø Lehistan Sokullu Mehmet Paşa döneminde Osmanlı hâkimiyeti altına alınmış 1575 ancak 1587’de tekrar Osmanlı hâkimiyetinden çıkmıştır.

Ø II. OSMAN döneminde Hotin Seferleri ve HOTİN ANTLAŞMASI yapılmıştır.

NOT: Genç Osman bu sefer sırasında yeniçeri ocağını kaldırmayı düşünmüştür.

Ø 4.MEHMET Döneminde Lehistan Seferi ve BUCAŞ ANTLAŞMASI (1672–1676) yapılmıştır.

NOT: Lehistan Diyet meclisinin antlaşmasının vergi ile ilgili maddesini kabul etmemesi üzerine savaşlar yeniden başlamış vergi ile ilgili maddenin kaldırılması ile 1676 da imzalanan Bucaş Antlaşması ile savaşlar sona ermiştir

ÖNEMİ: 1- Osmanlıların topraklarına toprak kattığı son antlaşmadır

2- Osmanlı devleti batıda en geniş sınırlara ulaşmıştır.

ZAMAN İÇİNDE BİLİM
Buluşların Serüveni
Yazı, takvim, tekerlek, para gibi hayatımızı kolaylaştıran
birçok buluş binlerce yıllık bir geçmişe sahiptir. Bir çok
buluşun gelişip bu günkü hale gelmesi binlerce yılı almıştır.
Zaman içinde bilim ve teknolojinin gelişmesine katkıda
bulunan uygarlıklar Mezopotamya, Mısır, Çin ve Hindistan’dır.
İnsanoğlu buluşları genellikle sorunlarına çözüm arayışı
içinde olduğu durumlarda gerçekleştirmiştir. Yani bir buluşun
gerçekleşmesi için önce bir sorun ortaya çıkmış, o sorunu
çözme uğraşı içinde olan insanlar da bazı buluşları bazen
tesadüfen, bazen ise planlı çalışmalar sonucu ortaya
koymuşlar ve sorunlarını çözmüşlerdir.
Bazı buluşları ele alırsak: Devamını Oku »

OSMANLI’DA YÖNETİM
Divan-ı Hümayun: Osmanlı Devleti’nde önemli konular
Divan-ı Hümayun denilen kurulda görüşülürdü. Bu kurumun
başkanı Fatih’e kadar padişah iken Fatih Sultan Mehmed
bunu değiştirmiş, başkanlığını Sadrazama vererek padişah
Divan-ı Hümayun’a gelmemiştir. Bu kurulda devletin askerlik,
maliye, adalet ve yönetim işleri görüşülerek karara bağlanırdı.
Divan-ı Hümayun Orhan Bey döneminde kurulmuş olup II.
Mahmud zamanında kaldırılmıştır. Divan-ı Hümayun’a Vezir-i
Azam (Sadrazam), Kazasker, Defterdar ve Nişancı
katılmaktadır. Gerektiğinde ise Şeyhülislam ve Kaptan-ı Derya
da görüşmelere katılmıştır.
Vezir-i Azam: Günümüzün başbakanı konumunda olup
padişahtan sonra en yetkili kişidir. Padişah sefere çıkmadığı
zaman orduya komutanlık etmek, memurları atayıp görevden
almak görevleri arasındadır.
Kazasker: Adalet ve eğitim işlerinden sorumlu divan
üyesidir. Askeri davalara bakmak kadı ve müderrisleri
atamak, terfi vermek ve görevden almak görevleri
arasındadır. Devamını Oku »

Saltuklu Beyliği (1072-1202)
Anadolu’da kurulan ilk Türk beyliğidir. Bu beylik, Erzurum merkez olmak üzere kuruldu. Bu dönemde Erzurum önemli bir ticaret merkezi olmuştur. Danişmetlilerle birlikte Haçlılara karşı savaşmışlardır. Saltuklular önemli kültürel eserler bırakmıştır. Türkiye Selçuklu Devleti Erzu¬rum’u alarak bu beyliğe son vermiştir (1202).
Danişmentliler (1080-1178)
Danişmentliler Tokat, Amasya ve Sivas bölgesinde kurulmuştur. Daha sonra Yozgat, Kayse¬ri, Ankara, Çankırı ve Malatya’yı da topraklarına katmışlardır. Bizans ve Haçlılara karşı müca¬dele etmişlerdir. İç Anadolu’ya hâkim olan bu beyliğin merkezi Sivas’tır. Danişmentliler Anadolu- nun Türk yurdu olması için büyük çaba harcamış birçok bilgini Anadoluya getirmişlerdir. Bulun¬dukları bölgelerde kültür eserleri bırakmışlardır. Danişmentliler Beyliği’ne Türkiye Selçuklu Sul¬tam II. Kılıç Arslan son verdi (1178).
Mengücekler (1080-1228)
Alparslan’ın komutanlarından Mengücek Gazi tarafından kurulmuştur. Erzincan, Kemah ve Divriği’de hüküm sürmüştür. Anadolu’da geleneksel taş işçiliğiyle yapılan Divriği Ulu Camisi Mcngüceklilerin önemli eseridir. UNESCO (Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Kurumu) tarafından dünya mirası listesine alman bu eser Türk mimari sanatının önemli eserlerindendir.
Artuklu Beyliği (1102-1409)
Anadolu’nun fethi sırasında Doğu ve Güney Doğu Anadolu’da kurulmuştur. Bu beylik daha sonra üç kola ayrılmıştır. Hasankeyf, Artukoğulları, Mardin Artukoğulları ve Harput Artukoğul- ları. Anadolu’da en uzun yaşayan beyliklerden biridir. Artukoğullarmdan çok sayıda cami, medrese ve türbe kalmıştır. Bu beylik bulunduğu bölgeyi Bizans, Ermeni ve Gürcülere karşı koru¬muşlardır.
Çaka Beyliği (1081-1093)
Selçuklu komutanlarından Çaka Bey tarafından, İzmir merkez olmak üzere kurulmuştur. Çaka Beyliği ilk denizci Türk beyliğidir. Bu beylik bazı Ege adalarını ve kuzeye doğru çıkarak Çanakkale kıyılarında bazı yerleri ele geçirmiştir. Bizans tarafından yıkılmıştır (1093).

II. Mahmut Padişah otoritesinin tartışmasız yürütülmesine yardım eder düşüncesiyle batının kurallarını ve kurumlarını anlamanın gereğine inanmıştı. Osmanlı imparatorluğunda ilk önemli ıslahat 1826 da yeniçerilerin tavsiyesi olmuştur. Ayrıca askeri alandaki ıslahatların kifayetsizliği takdir edilerek ıslahat siyasi idare kurumlarına da yansımıştır. Eğitim, sağlık, bayındırlık alanlarında hizmetlere girişilmiştir.
Avrupa ile kültür temasları sıklaştırılmış, Avrupa’ya öğrenci gönderilmiştir. Harbiye ve tıbbiye gibi önemli yüksek okullar ile posta idaresi bu devrede kurulmuştur. Kıyafette önemsizde olsa değişiklik yapılmıştır. Tanzimat fikri hazırlığı da bu dönemde olmuştur.

Bizans - Mezhep karışıklığı ve prensliklerin mücadelesi.

Sasaniler - Taht kavgaları var.

Göktürkler – İkiye bölünmüş durumdadır.

Çin – Hanedanlar arası mücadeleler var.

Japonya - Dini tartışmalar ve hanedanlar arası mücadeleler var.

Hindistan : Kast sistemine göre Hint tolumu 4 tabakaya (sınıf-grup) ayrılmıştır.Bunlar;Brahmanlar (Din adamları),Kşatriyalar (Asiller ve askerler),Vaysiyalar (Tüccarlar, esnaflar ve çiftçiler),Sudralar (İşçiler) olmak üzere dörde ayrılmıştır.Bu 4 grubun dışında “parya“ adı verilen bir grup daha vardı. Paryalar,sınıflardan atılanların oluşturduğu gruptur.Bunlar hiçbir hakları olmayan kölelerin oluşturduğu gruptur.

Avrupa – Derebeylik(feodalite) sistemiyle yönetilmektedir.Bütün dünya devletleri iç ve dış siyasi yapı itibariyle karışıklık içerisindedirler

Avrupa’da ise halk, farklı toplumsal sınıflara ayrılmıştı.:1-Soylular (senyörler),2-Rahipler,3-Burjuvalar,4-Köylüler:Bunlar ikiye ayrılırlardı:Özgür köylüler ve Serfler (Köle köylüler)

1299`da Bilecik fethedilince Türkiye Selçuklu Sultanı Osman Gazi`ye bazı beylik alametleri göndermişti.Bu alametler Osmanlıların bağımsız bir devlet olduğunu ifade eden gelişmeler olduğu için, 1299 yılı Osmanlı Devleti`nin kuruluş yılı olarak kabul edilir.

Osman Gazi ilk başta Anadolu Selçuklularına ve Moğollara(İlhanlı) bağlı olarak hareket etti.Moğollara vergi ödedi. 1308`de Anadolu Selçuklu Devleti resmen ortadan kalkınca tam bağımsız oldu.

Osman Gazi,etrafındaki diğer güçlü Türk Beylikleri ile mücadele edip;hem zayıflayıp,hem de kardeş kanı dökmektense Hristıyan Bizans istikame tinde ilerlemeyi kendine uygun gördü.Böylece hem kolayca ilerleyip,genişleyip güçlenecek;hem de Cihat gerçekleşmiş olacaktı.İşte bu siyasi tercih Osmanlıların kısa sürede güçlenmesini sağlamıştır.

Bu politikalar sonucunda Köprühisar ve Yenişehir alındı.İlk başlarda Osmanlıları bir rakip olarak görmeyen Bizans,Türk ilerleyişini durdurmak için harekete geçti.1302`de Gemlik yakınlarında Koyunhisar denilen yerde yapılan savaşta Osmanlılar ilk defa düzenli Bizans ordusu ile karşılaştı.Ve yenilgiye uğrattı.Bu zafer ile Sakarya boyunda Geyve,Akyazı,Hendek,Sultanönü ile Bilecik,Mudanya ve İnegöl ele geçirilerek Bursa çembere alındı.1324`te oğlu Orhan Gazi`yi taht`a geçirdi.1326`da Bursa`nın fethi sırasında öldü.

Osman Gazi,Osmanlıların aşiret görünümünden Beyliğe dönüşmesinde büyük rol oynamış;Osmanlı Devleti`nin temellerini atmıştır.Devamlı Bizans`a fetihler düzenlemiş;İlk başkent Söğüt iken,sonradan Bilecik olmuş,ayrıca fetih bölgelerine yakın geçici başkentler de kurulmuştur. Devamını Oku »