Sosyal Bilgiler

SOSYAL BİLGİLER SAYESİNDE ÖĞRENDİKLERİMİZ

Sosyal Bilgiler Dersi sayesinde çok farklı bilgiler öğreniriz. Bu bilgiler günlük hayatımızda kullanacağımız bilgiler olduğu gibi, kendimize meslek edinmek için gerekli bilgiler de öğrenilir. Sosyal Bilgiler sayesinde öğrendiklerimiz ana başlıklarıyla aşağıdaki belirtilmiştir.

1. Kişi kendini tanıyarak, kendi özelliklerinin farkına varır. (Kendini tanır)
2. Devletin kendine tanıdığı hakları öğrenir.
3. Haklarını savunmasını öğrenir.
4. Devlete karşı olan görevlerini öğrenir.
5. Devletin bize karşı olan sorumluluklarını öğrenir.
6. Yaşadığı yeri öğrenir.
7. Ülkemizi ve dünyayı tanır, öğrenir. (Coğrafya bilgisini öğrenir)
8. Milletimizi ve tarihsel gelişimini öğreniriz.
9. Tarih bilgisini öğreniriz.
10. Ülkemizin dost ve düşmanlarını öğreniriz.
11. Uluslar arası ilişkileri öğreniriz.
12. Kültürümüzü öğreniriz.
13. İnsanlar arası ilişkileri (Psikolojiyi) öğreniriz.
14. Toplumlar arsası ilişkileri (Sosyolojiyi) öğreniriz.
15. Akılcı ve mantıklı yaklaşımı öğreniriz.
16. Astroloji bilgisini öğreniriz.
17. Hukuk bilgisini öğreniriz. (Anayasa, Yasa, Yönetmelik vs.)

HUNLAR: (ASYA HUN DEVLETİ: M.Ö. 220-M.S. 216)

Orta Asya’da kurulan ilk Türk devletidir. Bilinen ilk hükümdarı Teoman’dır. Ötüken merkez olarak kurulmuştur. En parlak dönemini Mete Han zamanın da yaşamıştır. Teoman’dan sonra başa geçmiştir. Bütün Türk kavimlerini bir çatı altında toplayarak Orta Asya Türk birliğini sağlamıştır. Çinlileri baskı altında tutup vergi almaya başladı. Tamamen ele geçirmemesinin nedeni Türklerin zamanla kalabalık olan Çin nüfusu içerisinde benliklerini yitirerek kaybolmalarını engellemek içindi. Çinliler Türk akınlarına karşı koymak için ÇİN SEDDİ’ni yaptılar. ÇİN SEDDİ; 2450 km uzunluğunda, 11 metre yüksekliğinde 7,5 m gerişliğinde kalınlığındadır. Yinede Türk akınlarına engel olamamıştır.

Mete Han’ın özellikle askerlik alanında yaptığı yenilikler Hunların güçlenmesinde etkili olmuştur. Mete Han, orduyu 10’lu, 100’lü, 1000’live 10000’li gruplara ayırarak “Onlu sistemi” kurdu. Bu sistem zamanla bütün dünya orduları tarafından kullanılmaya başlanmıştır. Mete Han’ın ölümünden sonra Hunlar Çin baskısına dayanamayarak doğu ve batı olarak ikiye bölünmüştür. M.S. 216 yılında tamamen yıkılarak bu bölge Çin hâkimiyetine girdi.

Ø  Hindistan kıta yarımadası birçok nehir ve dağ silsilesi ile birbirinden ayrılması ve tarih boyunca pek çok istilacı kavimlerin yerleştiği bir bölge olması nedeniyle birbirinden bağımsız pek çok kültürün oluşmasına neden olmuştur. Bu yüzden sürekli ve güçlü bir Hint devleti kurulamamıştır.

Ø  Hindistan’a yerleşen ari kavimler özlerini yitirmemek için ‘Kast’ sistemini meydana getirmişlerdir. Kast sistemi, zaten aralarında din, dil, ırk bağı olmayan Hint halkı arasında kapanmaz uçurumlar meydana getirmiştir.

Kast Sistemi

Babadan oğula geçen bir meslek gruplaşmasıdır. Bu sistemde herkes babasının mesleğini devam ettirmek zorundadır. Daha aşağı kastlarla akrabalık kurulamaz ve evlenilemez.

Kastlar dört gruba ayrılır,

1.Din adamları (Brahmanlar)

2.Soylular ve askerler (Kşatriyalar)

3.Tüccar, çiftçi ve zanaatkârlar (Vaysiyalar)

4. İşçiler (Sudralar)

Kast dışı kabul edilen kölelere Paryalar denilmiştir.

Ø  Hindistan’da eski inançlar “Veda” denen kitaplarda toplanmıştır. Brahmanizm, Budizm, Taoizm vb. dinler yaygındır. Kast Sistemi Gaznelilerin Hindistan’ı fethetmesi ile son bulmuştur.

Ø  Din olarak Veda, Brahmanizm, Hinduizm, Budizm, Hristiyanlık ve Müslümanlık yaygındır.

Ø  Hint kültürü (su=Akua) merkezlidir.

İran’da ilk medeniyet eserleri, M.Ö. 3000’lerde görülmüştür. Arya kavimlerinden Medler, M.Ö. 550’li yıllara kadar İran’a hakim oldular. Bu tarihlerden başlayarak İran’a Medleri yıkan Persler hakim oldu. Pers Uygarlığı’na ise M.Ö. 330’LARDA Makedonyalı İskender son verdi.

Ø  Persler Hindistan’dan Tuna’ya, Karadeniz’den Kızıldeniz’e kadar olan geniş bir sahaya hakim olmuşlardır.

Ø  Bilinen ilk posta teşkilatını kurdular.

Ø  Ege’den İran’a uzanan ve “Kral Yolu” adını alan ticaret yolunu aktif hale getirdiler.

Ø  Mimaride Mezopotamya, Mısır ve Anadolu Uygarlıkları’ndan etkilenerek, kendilerine ait bir tarz geliştirdiler.

Ø  Pers Devleti krallıkla yönetildi.

Ø  Kral, ülkeler kralı ya da krallar kralı (Şehin Şah) diye anılırdı.

Ø  Kralın yanında söz sahibi olan bir danışma kurulu vardı.

Ø  Devlet, satraplıklara (eyaletlere) ayrılmış ve satraplıklar, merkezden atanan valiler tarafından yönetilmekteydi. Bu uygulama devletin merkezi otoritesini güçlendirmiştir.

Ø  İranlılar, Zerdüşt dinine inanırlardı.

Ø  Persler Ön Asya’da çivi yazısını kullanan son uygarlıktır.

Ø  Nil Nehri deltasında, M.Ö. 3000 yıllarında başlayıp M.Ö. 333 yılında Makedonyalı İskender’in istilasına kadar yaşamış bir uygarlıktır.

Ø  Mısır’ın etrafı çöl ve denizlerle çevrili olduğu için diğer uygarlıklardan çok az etkilenmişlerdir. Mısır önceleri nom(nomos) denilen küçük şehir devletlerinden meydana geliyordu. Ülkedeki siyasi birlik M.Ö. 3000’lerde kral Menes tarafından sağlanmıştır.

Ø  Coğrafi konumu gereği çevre uygarlıklardan etkilenmeyen Mısırlıların yüksek bir uygarlık oluşturabilmeleri iki önemli nedene dayanmaktadır.

1.Nil Irmağı, 2.Dinsel inanış

Ø  Devletin sınırları Anadolu’dan Sudan’a kadar uzanmıştır. M.Ö. 1280 yılında Hititlerle yaptıkları 16 yıllık savaşı sona erdiren Kadeş Antlaşması, tarihin bilinen ilk yazılı antlaşmasıdır.

Ø  Devlet, firavun denilen tanrı-krallar tarafından idare edilirdi. Bu yöneticilerin yetkileri sınırsızdı.

Ø Mısır’daki TANRI KRAL anlayışı, Mezopotamya’da ise RAHİP KRAL anlayışının egemen oluşu hem Mısır hem de Mezopotamya’da LAİK olmayan yönetim anlayışını yansıtmaktadır.

Ø  Mısırda çok tanrılı bir dini inanış vardı. Tanrılar tabiat ile ilgiliydi (gök, su, toprak, insan vs.)
En önemli tanrıları güneşi simgeleyen Amon-ra, Nil ve iyilik tanrısı Öziris (ölüler tanrısı), analık ve bereket tanrısı İsis, kuraklık ve kötülük tanrısı Set, (vs).

Ø  Mısırlılar öldükten sonra dirilmeye inandıkları için ölülerini mumyalamışlar, eşyaları ile anıt mezarlara gömmüşlerdir. Firavun mezarlarına “Piramit”, çok daha küçük olan halk mezarlarına da “mastaba” denirdi.

Ø  Bugün kullandığımız Miladi Takvim ilk kez Mısırlılar tarafından icat edilmiştir. (Güneş Takvimi). Nil nehrinin taşma zamanlarını önceden hesaplayabilmek için güneş yılı esasına dayalı (365 gün, 12 ay ve 3 mevsime göre) takvim düzenlenmiştir.

Ø  Ekonomi, tarım, ticaret ve mimarinin gelişmesine rağmen, tanrı-kral anlayışı nedeniyle hukuk gelişmemiştir.

Ø  Mumya sanatı, tıp, eczacılık, geometri bilimleri gelişmiş, “Pi sayısı” bulunmuştur.

Ø  En büyük mimari eserleri Keops, Kefren ve Mikerinos piramitleri ile Amon tapınaklarıdır.

Ø  Mısır piramitleri köle çalıştırılarak inşa edilmiştir.

Ø  Mısırlılar 24 harflik hiyeroglif olarak bilinen bir yazı türü kullanmışlardır. Yazılarını papirüs adı verilen bitki liflerine yazmışlardır.

Ø  Mısır halkı memurlar, kâtipler, rahipler, askerler, şehirliler, köylüler ve köleler olarak sınıflara ayrılırdı.

SAKALAR(İSKİTLER)

Ø  Orta Asya’da, Altay Dağlarının doğusunda göçebe olarak yaşayan Sakalar, M.Ö. VII. yüzyılda batıya göç edip Hazar Denizi’nin kuzey kıyıları ve Tuna boylarına kadar yerleşmişlerdir.

Ø  İranlıların Saka dediği bu kavime Yunanlılar İskit, Asurlular ise Aşguza demişlerdir.

Ø  Sakalar, Mısırlılar, Kimmerler, Urartular, Asurlular ve Medlerle mücadele etmişlerdir.

Ø  M.S. II. yüzyılda Rusya’nın güneyini hâkimiyeti altına alan İskitler bölge için İranlılarla mücadele etmişlerdir.

Ø  İskitlerde Şamanizm inancı yaygındır. Yunanlılarla ticaret yapmaları nedeniyle Yunan tanrılarını da tanrı olarak kabul etmişlerdir.

Ø  Etnik yapısı karışık olan İskitlerde yönetici tabaka Türktür. Göçebe bir topluluktur. Atlı ve savaşçı özellikleri sayesinde bölgelerinde adlarından söz ettirmişlerdir.

Ø  Âdet ve töreleri diğer Türk âdet ve töreleri ile aynıdır. Özellikle Hunların etkileri görülür. Kullandıkları silahları, kemer ve tokalar, at koşumları, vazo, kazan ve diğer süs eşyalarında bunu görmek mümkündür.

Ø  Tarihçi Herodot’un bahsettiği “Amazon Kadınları” İskit kadınlarıdır. İranlılarla yapılan uzun savaşlar sonunda erkeklerinin ölmesi nedeniyle İranlılarla savaşmışlardır.

HAMDULLAH SUPHİ TANRIÖVER İ.Ö.O  6.SINIF SOSYAL BİLGİLER  I.DÖNEM  I.YAZILI YOKLAMASI

A) AŞAĞIDAKİ İFADELERDEN OLGU OLANLARIN KARŞISINA (O); GÖRÜŞ OLANLARIN KARŞISINA (G) YAZINIZ. (10 Puan)

1. İstanbul, ülkemizin en güzel şehridir. (  )
2. Sigara kullanımı insan sağlığını olumsuz etkiler. (  )
3. Matematik dersin de tüm öğrenciler başarı gösterir. (  )
4. İstanbul, Aysa ile Avrupa kıtaları arasında köprü görevi gören iki uç üzerinde kurulmuş bir şehirdir. (  )
5. Cumhuriyetimizin kurucusu Mustafa Kemal ATATÜRK’tür. (  )
6. İstanbul’da yer alan Sultanahmet Camii ve Topkapı Sarayı Osmanlı Devletinden kalma tarihi yapılardandır. (  )
7. Bizans Devletinden kalan Ayasofya günümüzde müze olarak kullanılmaktadır. (  )
8. Mehmet, Merve’ye bağırmakta hatalıydı. (  )
9. Ay, dünyamızın uydusudur. (  )

10.Hukuk sosyal bilimler arasında yer alır. (  )

B) AŞAĞIDAKİ CÜMLELERDEN DOĞRU OLANLARIN KARŞISINA (D); YANLIŞ OLANLARIN KARŞISINA (Y) YAZINIZ. (20 Puan)

1.Blimsel araştırma basamaklarının ilki konuyu belirlemektir. (   )

2.Bir olay insanlar tarafından değişik şekilde algılanabilir.  (   )

3.Türk Dilini Tektik Cemiyetinin bu günkü adı Türk Tarih Kurumudur. (   )

4.Kişiden kişiye değişen ve insanların bireysel düşünceleri yansıtan bilgiye olgu denir.(   )

5.Ülkemizin Asya , Avrupa ve Afrika kıtalarında toprakları vardır. (   )

6.Haritada ayrıntının fazla olabilmesi için ölçeğin küçültülmesi gerekir.(   )

7.Paralel daireleri ekvatordan kutuplara doğru daha küçük olarak çizilirler.(   )

8.Meridyenler birbirine eşit uzaklıktadır.(   )

9.Dünya üzerindeki en geniş yüzölçümüne sahip kıta Amerika Kıtasıdır.

10.Plan ve krokinin ortak özellikleri kuş bakışı olarak ve  küçültülerek çizilmeleridir.

C) AŞAĞIDAKİ CÜMLELERDEN BOŞ BIRAKILAN YERLERE UYGUN KELİMELERİ                               YAZINIZ. (20 Puan)

1.Yeryüzünün tamamının yada bir bölümünün kağıt üzerine aktarılmasına………………..denir.

2.Küçük ölçekli haritalarda daha ………………………………nokta alanlar gösterilir.

3.Dünyanın en küçük kıtası…………………………………….dır.

4. Haritalarda kahverengi yerler……………………………gösterir.

5.Meridyenler arasındaki Uzaklık ekvator üzerinde…………………………….km’dir.

6.Türkiyenin kuzeyi ile güneyi arasında…………………………..uzaklık vardır.

7.Atatürk Türk Milletinin kendi özgeçmişini öğrenebilmesi için…………………………yı kurmuştur.

8.Dilimizin zenginliğini ortaya çıkarmak ve geliştirmek için…………………………….   kurulmuştur.

9.Tam olarak bilinen , objektif olarak ispatlanan olay yada düşüncelere ………………………denir.

10.En temel hakkımız…………………………………………dır.

D) AŞAĞIDAKİ SORULARI CEVAPLAYINIZ. (35 PUAN)

1) 1. Sosyal bilimler içerisinde yer alan cografya ve arkeoloji bilimini açıklayınız?

Coğrafya:

Arkeoloji:

2) Bilimsel araştırma basamakları nelerdir?

3) Harita üzerinde 6 cm. olarak ölçülen bir akarsuyun 1/600.000 ölçekli bir haritada gerçek                         uzunluğu kaç km.olur?

4) Dünyanın şeklinin sonuçları nelerdir?

5) Haritalar ölçeklerine göre  kaça ayrılır?

E ) AŞAĞIDAKİ DÜNYA HARİTASI ÜZERİNE KITA VE OKYANUSLARIN ADINI YAZINIZ.

(15 PUAN)

Türk islam tarihi bulmaca etkinlik için tıkla

İLK TÜRK İSLAM DEVLETLERİ    3
TÜRKLERİN İSLAMİYET’E GİRİŞi    KARAHANLILAR (840-1212)    BÜYÜK SELÇUKLU DEVLETİ (1040-1157)    KÜLTÜR VE UYGARLIK
▪Hz.Ömer’in Sasani Devletini yıkmasıyla beraber Türkler ile Araplar komşu oldu.
▪Hz.Osman zamanında Türkler ile Araplar ilk mücadelelerini etmişlerdir.
▪Emevilerin Arap milliyetçiliği politikası izlemeleri, İslamiyet’in Müslümanlar arasında yayılmasını önlemiştir.
▪Abbasilerin Türklere değer vermesi ile Arap ve Türkler arasındaki ilişkiler daha da gelişmeye başladı.
▪Talas savaşında (751) Türkler, Çinlilere karşı Arapları desteklemişlerdir.

Talas Savaşının Önemi:
▪Orta Asya Çin egemenliğine girmekten kurtuldu.
▪İslamiyet Türkler arasında yayılmaya başladı.
▪Bu olay Türk İslam Tarihinin başlangıcı oldu.
▪Müslümanlığı kabul eden ilk Türk boyu Karluklardır. Bunu Yağma ve Çiğil Türkleri takip etmiştir.
▪Talas savaşı kağıt, matbaa, barut ve pusula gibi teknik buluşların dünyaya yayılmasında etkili oldu.

Türklerin İslamiyet’e Girmelerinin Nedenleri:
▪Eski Türk dini ile Müslümanlık arasın- daki benzerlik,
▪Türk toplumu yapısının İslamiyet ile bağdaşması,
▪İslam Medeniyetinden Türklerin etkilen- mesi,
▪Çin ve Müslümanların arasında kalan Türklerin, tarihi düşmanlarına karşılık Müslümanları tercih etmeleri,
▪ Türklerin Müslüman tüccarlar ile ticaret yapması,
▪ Abbasiler’in ırkçı bir politika takip etmemesi, Devamını Oku »

İlk Türk Göçleri

▪Türklerin ilk yurdu Orta Asya dır.

▪Orta Asya doğuda Kingan dağları, batıda Hazar denizi, kuzeyde Altay dağları ve Baykal gölü, güneyde Hindikuş dağları arasında yer alır.

▪Türklerin bir kısmı anayurtlarını terk ederek göç etmişlerdir.

Göçlerin nedenleri:

►İklimin elverişsiz olması

►Nüfusun hızla artması ve Türk boyları arasındaki mücadeleler

►Hayvanlardaki salgın hastalıklar

►Yeni topraklar elde etme arzusu

►Otlakların yetersiz hale gelmesi

►Komşu devletlerin baskısı

Göçlerin sonuçları:

►Türkler, gittikleri yerlere hayvan evcilleştirmeyi, madenciliği öğretti.

►Orta Asya, Türk Kültürü dünya- nın çeşitli yerlerine yayılmıştır.

►Orta Asya da nüfus azalmıştır.

►Türkler gittikleri yerlerdeki nüfu- su artırmışlardır.

►Yeni Türk devletleri kurulmuştur

►Kalabalık nüfuslarla ve farklı dinler ile karşılaşan bazı Türk boyları benliklerini kaybetmişlerdir

- İpek Yolu: Çin’den başlayıp Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan, İran üzerinden İstanbul’ kadar uzanan yola ipek yolu adını veriyoruz. Çin’den ipek ticareti yaygın olarak yapıldığı için yola bu ad verilmiştir.

Türk Adının Anlamı Ve Kökeni:

1-Ziya Gökalp’e göre; Töre kelimesinden gelir. Buna göre Türk: “Türeli=Nizamlı, geleneklerine bağlı” demektir.

2- Danimarkalı Bilgin WAMBERY’e göre Türemekten (Türük) gelir.  Buna göre Türk demek TÜREMİŞ, ÇOĞALMIŞ demektir.

3- Kaşgarlı Mahmut’un “Divan-ı Lügatıt Türk” adlı eserinde Türk demek “OLGUNLUK ÇAĞI” demektir.

4- Genel olarak Türk demek, GÜÇLÜ, KUVVETLİ manasında kabul edilir.

- İlk Türklerin anayurdu Orta Asya’dır. Fakat zamanla çeşitli nedenlerle göç etmişlerdir